Ham Petrol Varilinin Fiyatı Sıfır Dolar’ın Altına Geriledi!

Petrol piyasalarında tarihi bir gün yaşanıyor. WTI (Amerikan Batı Teksas) tipi ham petrol varil fiyatı bugün itibari ile -40 dolara ulaştı. Özellikle doğalgaz fiyatlarında görülen negatif fiyatlar tarihte ilk kez WTI ham petrolünde de görüldü. Peki petrol fiyatı nasıl oldu da sıfırında altına düştü? Petrol fiyatlarında görülen negatif değerler ne anlama geliyor? Bu noktadan sonra petrol ve benzin fiyatlarında bizleri neler bekliyor?

Ham Petrol Fiyatının Sıfırın Altına İnme Sebepleri

Fiyatların negatif değerlere inmesinde en büyük etmen petrol piyasalarının bu günlerde içinde bulunduğu durum olarak görülse de WTI tipi ham petrolünde özel nedenleri mevcut. Dünya genelinde 3 gösterge petrolden bir tanesi olan WTI (diğer ikisi Dubai ve Brent Petrol) negatif değerlere indiği sıralarda Dubai tipi petrolün varili 24 dolar, Brent petrolün varili ise 26 dolar değerlerinde seyrediyordu. Bu sebeple negatif fiyat değerlerinin WTI’ya özgü bir durum olduğu ortada. 

Arz/Talep Dengesizliği Petrolün Değerini Sıfırın Altına İten Ana Neden

opec-petrol-fiyati

Petrol üreticileri 1965 yılında kurulan Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) üyeleri ve diğerleri olmak üzere iki gruba ayrıldılar. OPEC üyeleri arasında petrol üretim hacmi en yüksek olan Suudi Arabistan, petrol dünyasının merkez bankası olarak bilinir. Nitekim Suudi Arabistan petrol fiyatlarındaki dalgalanmaları petrol arzı ile kontrol edebilmektedir. Tıpkı merkez bankalarının enflasyona karşı para arzını kontrol etmesi gibi Suudi Arabistan’da petrol fiyatlarını kontrol konusunda merkez bankası görevini üstlenmektedir.

2008 yılına kadar dünyanın en büyük petrol üreticisi olan Suudi Arabistan, ABD’nin kaya petrolü üretmeye başlamasının ardından liderliği günümüzde Amerika Birleşik Devletleri’ne kaptırmıştır. OPEC, zamanla toplam üretim içerisindeki payı gerilese de dünya petrol üretiminin 3’te 1’ini karşılamaktadır. Koordineli hamleleri sayesinde hala dünya petrol piyasalarındaki etkisini sürdürmektedir.

Aralık 2016 itibari ile Suudi Arabistan, Rusya’nın başını çektiği bir grup üreticiyi kendi saflarına çekerek OPEC+ oluşumunu açıkladı. Lider üretici konumundaki ABD’ye karşı aynı safta birleşen OPEC+ üyeleri her yıl yaptıkları düzenli toplantılar ile son 3 yılda petrol fiyatını 50 – 70 dolar bandında tutmayı başardı. Bu durum kuşkusuz ABD menşeili petrol üretici firmalarının da işine yaradı. Geçtiğimiz son 10 yıllık süreçte artan petrol talebinin %75’i ABD merkezli petrol üretici firmalar tarafından sağlandı. Nitekim 2020 itibari ile ham petrol üretiminin %33’ü OPEC üyeleri ülkelere %19’u ise ABD’ye ait. Son 10 yılda ABD’nin üretimi %9 artarken, OPEC’in payı %4 geriledi. En

Korona Virüsün Sahne Almasıyla Petrol Piyasası Alt-Üst Oldu!

2020 yılının ilk aylarında Çin’de uygulanan karantina ile petrol talebi hızla düşüş yaşadı. Mart ayı itibari ile diğer ülkelere de yayılan salgın tüm dünyada hayatı felç ederek petrol talebini küresel olarak etkileyeceği oldukça açıktı.

Kırılma noktası geçtiğimiz mart ayının başında yapılan OPEC+ toplantısı oldu. Suudi Arabistan’ın başında bulunduğu bir grup ham petrole olan talebin düştüğünü bu nedenle fiyatların düştüğünü belirterek, arzı kısarak fiyatın dengelen dirilmesi önerisinde bulundu, ancak Rusya yanlısı grup arz kısmaya sıcak bakmadı. Rusya’nın arz kısmayı kabul etmemesinin sebebi ise taleplerde yaşanan düşüşlerin çok hızlı olduğu ve bir süre daha beklenirse durumun daha net anlaşılacağı yönünde idi. Ayrıca ham petrol arzının kısılması ABD merkezli kaya petrol üretici firmalarının işine yarayacağını düşünen Rusya’nın bu yönde karar aldığı tahmin ediliyor. Rusya ile Suudi Arabistan arzın kısılması konusunda anlaşamayınca Suudi Arabistan Nisan ayı ile birlikte vanaların ağzını açarak petrol üretimini bir hayli arttırma kararı aldı.

Petrol dünyasında yaşanan bu olayların ardından petrol arzı hızla artış gösterirken, talep Koronavirüs salgını nedeniyle hızla düşüş yaşadı. Nisan ayı verilerine göre dünya petrol tüketimi yaklaşım %30 civarında azalırken tarihte eşi görülmemiş durumlar ortaya çıkmaya başladı. Mart ayı başında varili 50 dolar olan ham petrolün fiyatı yıllar sonra ilk defa 30 dolar bandının altına geriledi. Brent Petrolün varili 26, Dubai petrolün varili 24 dolara gerilerken WTI ham petrolü sıfır doların altına geriledi.

WTI Ham Petrolü Neden Sıfır Doların Altına Geriledi?
benzin-fiyatlari

Petrol üretiminde yaşanan arz ve azalan taleple birlikte dünya genelinde üretilen petrol depolara girmeye başladı. ABD’nin Ohlahoma Eyaleti’nin Cushing kentinde bulunan WTI petrol depolarının gelecek ay dolacağı tahmin ediliyordu. Dünyanın en büyük petrol depo merkezinin yer aldığı Cushing şehri ülkenin içinden geçen boru hattının da kavşak noktası olarak biliniyor. WTI ham petrolünün fiyatı ise bu şehirde hesaplanmaktadır.

Arz/talep dengesizliği nedeniyle son haftalarda şehre çok yüksek oranlarda ham petrol aktı. Petrol aktarımı eğer bu hızla devam ederse mayıs ayı ortalarında şehirdeki depoların hepsi ağzına kadar dolmuş olacak. WTI mayıs ayının anlaşması için dün son gündü yani son güne kadar elden çıkaramaması ile şehirde gelecek petrolü dolduracak depo kalmadığı için alacak kimse bulunmadı. Bu sebeple satıcının üzerine para vermesi kaynaklanan durum fiyatların negatif değerlere gerilemesine neden oldu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir